1. Home
  2. Knowledge Base
  3. Vogels fotograferen

Vogels fotograferen

Vogels fotograferen, dat is nog een hele uitdaging. Vooral vliegende vogels vergt echt een hele goede voorbereiding. Vaak lijkt de foto met de vogel op je kleine camera scherm best scherp, maar eenmaal thuis op de computer valt dat vaak tegen. Vaak zoom je ver in waardoor je al snel een bewogen foto krijgt. Ik ga je wat tips geven om je op weg te helpen.

Vogels-fotograferen-zeearend
Zeearend

Voorbereiding

Bij vogels fotograferen is het belangrijk dat je goed voorbereid bent. Je moet zorgen dat je de juiste materialen hebt en je accu’s opgeladen zijn. Ook is het belangrijk dat je geheugenkaart leeg is, want je maakt veel foto’s achter elkaar. Daarnaast zijn de instellingen erg belangrijk bij het fotograferen van vogels. Zorg dat je vogels gaat fotograferen als het lekker rustig is in de natuurgebieden, in de vroege ochtend of aan het einde van de dag. De kans dat je mooie vogels ziet is groter als het rustig is en het licht is dan ook het mooist.

Locatie

Bekijk van te voren welke vogels er bij jou in de buurt zijn of welke vogels je wilt gaan fotograferen, zodat je weet waar je het beste heen kunt gaan.

Geduld

Wil je vogels fotograferen, dan zal je ook veel geduld moeten hebben. Misschien moet je even wachten voordat je vogels ziet en daarnaast duurt het ook wel even voordat je de juiste foto hebt gemaakt.

Apparatuur

Wil je de vogels goed op de foto krijgen, dan is het belangrijk dat je de juiste apparatuur hebt. Een goede camera en objectief. Daarnaast is een stevig statief of een monopod geen overbodige luxe bij vogelfotografie.

Camera

Vogels fotograferen kan in principe met elke camera. Daarnaast is het belangrijk dat je camera snel is. Kijk in de handleiding van je camera hoeveel kliks er per seconde gemaakt kunnen worden. Vogels zitten namelijk niet stil en bij een vogel in de vlucht vastleggen heb je een snelle camera en objectief nodig. Je kunt het beste gebruik maken van een spiegelreflex- of een systeemcamera. Een systeemcamera behaald over het algemeen snellere sluitertijden dan spiegelreflexcamera’s. Deze hebben dan ook vaker een betere burst-functie. Dan maak je meerdere foto’s per seconde (FPS). De systeemcamera is het kleinst, maar de autofocus van de spiegelreflexcamera is beter. Voor spiegelreflexcamera’s zijn er veel objectieven beschikbaar, in verschillende budgetten. Zo is er voor ieder budget wel een goed teleobjectief beschikbaar.

Objectief

Wil je vogels fotograferen, dan is alleen een snelle camera niet voldoende, je hebt ook een goed objectief nodig met veel bereik. Vogels zitten vaak op grotere afstand. Een bereik van minimaal 300 mm is aan te raden, maar een groter bereik is natuurlijk beter. Met behulp van een teleconverter/extender kun je het bereik enorm vergroten, waardoor je niet gelijk een duur objectief aan hoeft te schaffen. Je kunt objectieven van Canon of Nikon aanschaffen, maar de objectieven van Tamron en Sigma zijn goede alternatieven. Bij een objectief zie je heel grote prijsverschillen. Hoe duurder het objectief, hoe beter het glas, hoe beter de techniek en hoe sneller de autofocus.

Vogels-fotograferen
Canon 70-300mm f4.0-5.6L II-IS USM

Teleconverter

Door bij vogels fotograferen een teleconverter te gebruiken, kun je het bereik van je teleobjectief enorm vergroten. De teleconverter plaats je tussen de body en het objectief. De millimeters van het objectief moet je vermenigvuldigen met de factor van de teleconverter. Bij een vergrotingsfactor van 2x kan het zomaar zo zijn dat je twee keer zoveel bereik krijgt. Bij een objectief van 200 mm wordt het 400 mm. Bijvoorbeeld een Sigma 300mm f/2.8 met een Sigma teleconverter van 2.0x wordt een 600mm f/5.6 objectief. De lichtsterkte gaat dus wel terug van f/2.8 naar f/5.6. Daarnaast kan het voorkomen dat de autofocus en de beeldstabilisatie wegvallen bij het gebruik van een teleconverter. Controleer dus goed welke teleconverter geschikt is voor je camera en objectief. Vaak als je het bij hetzelfde merk houdt gaat het wel goed.

Vogels-fotograferen-teleconverter/extender
Canon EF 2.0x Extender III

Statief

Omdat vogelfotografen vaak gebruik maken van lange zware telelenzen, is een goed statief noodzakelijk. Door het gebruik van een statief heb je minder snel last van trillingen, waardoor je minder last hebt van bewegingsonscherpte. Je kunt ook gebruik maken van een rijstzak. Er zijn verschillende soorten statieven.

  • Eenbeenstatief
    Ga je erg veel op pad kan het ideaal zijn om een eenbeenstatief aan te schaffen. Het statief is erg licht en neem je dus makkelijk mee. Je bent er erg flexibel mee, je draait heel makkelijk om. Daarnaast neemt het de eerste trillingen weg, het gewicht leunt op het statief.
  • Driepootstatief (tripod)
    Heb je meer stabiliteit nodig en wil je de camera niet heel de tijd vasthouden, dan is een driepootstatief (tripod) erg handig. Dit statief kun je gewoon neerzetten en is erg ideaal als je lang op dezelfde plaats blijft. Deze statieven zijn over het algemeen wel wat zwaarder en dus wat onhandiger om mee te nemen.
  • Schommelkop
    Een schommelkopstatief is erg handig en speciaal ontworpen voor het gebruik van lange teleobjectieven. De kop kan 360 graden draaien. Je kunt hierdoor bijvoorbeeld heel makkelijk van links naar rechts bewegen bij een vogel in zijn vlucht of omhoog en naar beneden bewegen. Wanneer je de camera loslaat valt deze automatisch in een neutrale waterpasstand. 
Vogels-fotograferen-schommelkop
Schommelkop
  • Grondplaat
    Vogels fotograferen vanaf een laag standpunt is ook erg aantrekkelijk. Dat kan je doen met behulp van een grondplaat. Dit is een speciale plaat waarop je een statiefkop of schommelkop kunt monteren. Je kan nu laag vanaf de grond fotograferen en het objectief heel makkelijk alle kanten op draaien.
  • Rijstzak
    Daarnaast kun je ook gebruik maken van een rijstzak. Dit is een speciale zak die je kan vullen met rijst. Door mais-granulaat te gebruiken kun je voorkomen dat het gaat stinken. Op de rijstzak kun je je camera zetten. Deze kun je overal gebruiken, op de grond of op een tafeltje.
Vogels-fotograferen-rijstzak
Rijstzak

Verrekijker

Een verrekijker kan ook erg handig zijn bij het zoeken naar de vogels. Een verrekijker heeft meer zicht en je kijkt met twee ogen in plaats van een. Zo kun je zien waar de vogels zitten en kun je ze daarna goed in de gaten houden en je camera klaar hebben voordat de vogel in je bereik komt. 

Instellingen

Bij het fotograferen van vogels is het heel belangrijk dat je de juiste instellingen gebruikt. Bij stilzittende vogels kun je gebruik maken van de diafragmavoorkeuze (AV of A). Hierdoor krijg je een mooie wazige achtergrond bij bijvoorbeeld f/2.8 of f/4.0. Bij een vliegende vogel kun je het beste vanuit de sluitertijdvoorkeuze (Tv of S) werken. Hierdoor heb je zelf de controle over de sluitertijd en kun je de vogel bevriezen. Wil je alle instellingen zelf instellen, dan kun je het beste gebruik maken van de M-stand.

Sluitertijd

De sluitertijd is afhankelijk van de situatie. Bij een stilzittende vogel is een sluitertijd van 1/250 voldoende. Wanneer je gaat inzoomen moet je de sluitertijd goed in de gaten houden. Als stelregel kan je aanhouden: brandpuntsafstand x 2 = sluitertijd.

Voorbeeld: Wanneer je ingezoomd bent op 250 mm: 250 x 2 = 500, dus 1/500 aan sluitertijd gebruiken. Zo voorkom je bewegingsonscherpte.

Bij een vliegende vogel heb je als snel een sluitertijd van 1/500 of 1/1000 nodig. Wil je echt de actie vastleggen, dan heb je minimaal een sluitertijd van 1/1600 nodig.

Vogels-fotograferen-zeemeeuw
Zeemeeuw

Diafragma

Wil een vogel vastleggen met een wazige achtergrond, dan moet je gebruik maken van een groter diafragma, f/2.8 of f/4.0. Het nadeel van een groot diafragma (f/2.8) is wel dat je dan waarschijnlijk niet de hele vogel scherp op de foto krijgt (kleine scherptediepte), maar misschien alleen de kop. Het advies is dus om een iets kleiner diafragma van f/8 te gebruiken bij een portret van een vogel. De achtergrond zal toch snel wazig zijn als je ver ingezoomd bent. Bij een actiefoto van een vogel kun je beter gebruik maken van een kleiner diafragma, bijvoorbeeld f/8 of f/11. Daardoor krijg je net wat meer scherptediepte en zal de vogel scherper zijn. Dit ligt wel aan de grootte van de vogel.

Vogels-fotograferen-ijsvogel
IJsvogel

Autofocus

Bij vogels fotograferen is het belangrijk dat je de juiste autofocusstand gebruikt. Het is belangrijk dat je camera continue scherp blijft stellen. Daarbij moet je je camera instellen op AI servo (Canon) of AF-C (Nikon). Vogels zitten namelijk niet stil en zo blijft je camera continue scherp stellen.

Vogels-fotograferen-baardman
Baardman

ISO

Hoe hoger de ISO, hoe meer licht er binnenkomt. Hierdoor kun je snellere sluitertijden gebruiken. Het nadeel is wel dat er meer ruis kan komen in je foto. Je kan ervoor kiezen om bij het fotograferen van vogels de ISO op automatisch in te stellen. Zo krijg je nooit een onder- of overbelichte foto omdat de camera zelf de juiste ISO-waarde instelt.

Spotmeting

Stel je camera in op spotmeting, zeker bij vogel in zijn vlucht. Hierdoor heb je meer kans op een goed belichte foto. Vaak is er weinig tijd om de belichting goed in te stellen. Het nadeel van spotmeting is dat bij sommige camera’s de lichtmeting wordt afgestemd op de plek waar je op scherp stelt en bij sommige camera’s wordt de spotmeting altijd vanuit het centrum van de foto toegepast. Vanuit het centrum is het dus belangrijk dat je de vogel ook in het midden fotografeert. Bekijk de handleiding van jouw camera hoe het licht gemeten wordt. Daarnaast kan het ook voorkomen dat de lucht overbelicht raakt. Probeer goed met het licht mee te fotograferen.

Fotografie Ploeg Benelux B.V. Vogels fotograferen licht meten
Lichtmeetmethode

Belichtingscompensatie

Maar in plaats van spotmeting kun je bij het fotograferen van vogels in de lucht ook de belichting iets compenseren met de belichtingscompensatie. De belichtingsmeter van je camera baseert de belichting van de foto op bijvoorbeeld de blauwe lucht of de witte wolken. Daardoor kan het dus gebeuren dat de vogel erg donker op de foto komt te staan. Door de belichtingscompensatie iets aan te passen en dus iets over te belichten, kun je iets meer licht binnen laten komen. Bekijk even de handleiding van je camera waar je dat in kunt stellen. Door in RAW te fotograferen kun je achteraf de belichting nog compenseren.

Beelden per seconde

Je camera bepaald hoeveel foto’s je achter elkaar kunt maken en weg kan schrijven naar je geheugenkaart. Het is bij vogels fotograferen wel handig als je veel foto’s achter elkaar kunt maken. Het is dus belangrijk dat je camera snel is. Ook is het van belang om de camera in de sportstand of de burst-modus te zetten, zodat de camera meerdere foto’s achter elkaar maakt in plaats van een foto. Bij spiegelreflexcamera’s van Canon kun je dat instellen bij ‘drive’ en bij Nikon heet deze instelling ‘Ch’ (Continue high speed). Nu kun je de ontspanknop ingedrukt houden en worden er meerdere foto’s achter elkaar gemaakt totdat de buffer of het geheugenkaartje vol zit.

Compositie

Probeer goed te letten op de compositie. Je kan een vogel natuurlijk in het midden op de foto zetten. Maar probeer ook goed te kijken vanuit welke hoek je een bijzondere foto kunt maken, bijvoorbeeld op ooghoogte, zeker als de vogel op de grond zit. Dit zal er heel anders uitzien dan wanneer het standpunt hoger is.

Vogels-fotograferen-pimpelmees
Pimpelmees

Bij vogels fotograferen maak je veel gebruik van het scherpstelpunt. Het scherpstelpunt staat meestal in het midden. Hiermee probeer je scherp te stellen op de ogen van de vogel (stel altijd scherp op de ogen/het oog). Daardoor komt de vogel dus al snel in het midden van de foto terecht. Wil je echt een bijzondere foto maken, dan zul je echt met de compositie aan de slag moeten gaan. Let ook eens op de takken. Hiermee kun je lijnen in de foto creëren. Door de tak diagonaal in de foto te zetten krijg je meer dynamiek in de foto.
Het is natuurlijk niet erg dat de vogel in het midden staat, wellicht kun je in de nabewerking nog iets met de compositie doen, bijvoorbeeld symmetrie.

Maak gebruik van ‘de regel van derden’. Hierdoor neem je ook meer mee van de omgeving van de vogel. Eventueel kun je een ander scherpstelpunt kiezen, waardoor de vogel vaker op een derde snijpunt zal staan. Je krijgt meer ruimte in de foto en in de nabewerking kun je dit nog aanpassen. Dit kun je bijvoorbeeld doen met Lightroom of Luminar.

Vogels-fotograferen-Wulp
Wulp

Achtergrond

Probeer altijd goed te letten op de achtergrond. Door soms net even te draaien of door je knieën te gaan, kan de achtergrond ineens heel anders zijn.

Vogels-fotograferen-huismus
Huismus

Thuis

Thuis in de tuin of op het balkon kun je al beginnen met vogels te fotograferen. Hier kun je op je gemak gaan oefenen. Heb je een voederhuisje of iets dergelijks, dan komen ze daar vaak op af. Vogels zijn erg schuw, dus je kan vaak niet dichtbij komen.

Vogels-fotograferen-voederhuisje

Natuurgebieden

Nederland heeft veel natuurgebieden, kijk bijvoorbeeld eens op de website vogelkijkhut, waar je een overzicht kunt vinden van vogelkijkhutten in Nederland. Texel is een van de bekendste vogelgebieden in Nederland. Op de website van Waarneming.nl houden vogelspotters elkaar op de hoogte van de locaties waar bijzonder (roof)vogels gezien worden.

Vogels-fotograferen-vogelkijkhut
Vogelkijkhut

Door veel te oefenen leer je het meest. Begin eerst met wat grotere vogels, zoals een meeuw, gans, meerkoet of eend. Deze vogels zijn minder schuw dan bijvoorbeeld een vink. Je hebt minder zoom nodig, omdat ze groter zijn.  

Vogels-fotograferen-zwaan
Zwaan

Veel plezier! #blijfklikken

Was dit artikel nuttig?