Macrofotografie: uitleg, instellingen en scherpstellen

Wat is macrofotografie?

Vaak wordt de term macrofotografie verkeerd gebruikt bij foto’s gemaakt van heel dichtbij. Officieel gezien praat je over een macrofoto als het onderwerp op ware grote op de beeldsensor wordt afgebeeld. Dan heb je het over een verhouding van 1:1. Maar groter kan ook, dan wordt het 2:1 of nog groter. 

Bij een kleinere afbeelding op de sensor spreken we technisch van een close-up. In dagelijks taalgebruik wordt macro ruimer gebruikt. Controleer bij een lens daarom de maximale vergrotingsmaatstaf: de aanduiding “macro” alleen zegt niet alles.

Beginnen met macrofotografie

Leuke close-up foto’s kan je nu op dit moment al maken met wat je hebt. Bijvoorbeeld met je telefoon of je huidige camera. Bedenk goed welke compositie je wilt hebben en probeer zoveel mogelijk uit. Waarschijnlijk lukt het nog niet echt om goede foto’s te maken van bewegende dingen zoals insecten. Die vinden het niet zo leuk als je te dichtbij komt. 

Je telefoon kan je bijvoorbeeld in de portret-stand zetten, hiermee krijg je een wazige achtergrond. Dat geeft een erg mooi effect bij close-up foto’s. Met sommige smartphones kan je zelfs nog instellingen aanpassen zoals diafragma. 

Voor een vergroting van 1:1 of groter heb je een geschikte optische combinatie nodig. Een spiegelreflex- of systeemcamera met een macrolens is een veelgebruikte oplossing, maar niet de enige. Kijk naar de haalbare vergroting en werkafstand.

Als je al een spiegelreflex- of systeemcamera hebt en je wilt er geen macrolens bij kopen dan zijn er eventueel ook andere (vaak goedkopere) opties. Het beste resultaat krijg je nog steeds wel met een macro objectief, maar op deze manier kan je in ieder geval uitproberen of macrofotografie iets voor je is. 

Instellingen voor macrofotografie

De instellingen voor macrofotografie zijn wel belangrijk, en werken net even anders omdat je zo dicht op je onderwerp zit. Een goede belichting kan soms een uitdaging zijn, omdat je al snel in je eigen schaduw staat te werken. 

Diafragma

Bij macrofotografie is de scherptediepte vaak erg klein. Een kleiner diafragma, bijvoorbeeld f/8 of f/11, kan meer scherpte in de diepte geven, maar garandeert niet dat het hele onderwerp scherp is. Sterk diafragmeren kan door diffractie detail kosten. Kies bewust het scherpstelvlak of gebruik focus stacking bij een stilstaand onderwerp.

Sluitertijd

Kies de sluitertijd op basis van beweging, vergroting, objectief en stabiliteit. Er is geen universele grens van 1/100 seconde. Uit de hand of bij bewegende insecten is vaak een kortere tijd nodig; bij een stilstaand onderwerp op statief kan een langere tijd werken. Controleer de scherpte op een proefopname.

ISO

Probeer de ISO zo laag mogelijk in te stellen bij macrofotografie. Zo voorkom je ruis en krijg je de beste beeldkwaliteit. De sluitertijd en het diafragma zijn wel belangrijker dan de ISO. Dus zet deze gerust wat hoger als de sluitertijd te langzaam wordt. 

Tips voor macrofotografie

Met deze 5 tips voor macrofotografie geef je je foto’s net dat beetje extra.

Neem de tijd en heb geduld

Als je bewegende dingen gaat fotograferen zoals insecten, is het niet verstandig om er achteraan te lopen. Wat je beter kan doen is een plekje zoeken wat ze fijn vinden, en daar je camera klaar zetten. Dan kan je als er een mooie vlinder landt gelijk die foto nemen, en zal de vlinder minder snel schrikken en weg vliegen.

Als je bloemen en planten gaat fotograferen, probeer dan verschillende composities uit. Of misschien moet je even wachten totdat er een wolk over komt en het licht minder hard is. En probeer op verschillende punten scherp te stellen. Kortom, neem je tijd.

Handmatig scherpstellen

Autofocus betekent niet dat de camera altijd zelf het scherpstelpunt kiest. Je kunt meestal een punt of klein scherpstelgebied selecteren. Handmatig scherpstellen kan prettig zijn bij een stilstaand onderwerp en grote vergroting; bij beweging kan continue autofocus helpen. Kies wat bij jouw onderwerp werkt. Lees meer over scherpstellen met je camera.

Ooghoogte

Door je onderwerp op ooghoogte te fotograferen krijgt het alle aandacht. Neem dus iets mee om op te kunnen gaan zitten of knielen, omdat dat betekent dat je vaak door de knieën moet. Als je van boven zou fotograferen, wordt de foto erg rommelig. Dus blijf laag bij de grond. Je kunt zelfs de camera nog lager plaatsen en naar boven richten, hierdoor kan je mooi gebruik maken van het licht. 

Rustige achtergrond 

We hebben het net al even genoemd, maar zorg dat je een rustige achtergrond hebt. Je wilt tenslotte dat alle aandacht naar je onderwerp gaat. Maar het is ook makkelijker om je onderwerp goed scherp te krijgen als je een rustige achtergrond gebruikt. 

Blijf experimenteren

Wat fotografie zo leuk maakt, is dat je kan experimenteren met verschillende instellingen en technieken. Soms levert dat nog verrassende resultaten op. Dus speel met die instellingen en probeer verschillende composities uit. 

Inspiratie 

Op zoek naar inspiratie? Ik geef je wat voorbeelden zodat jij aan de slag kan.

Fotograferen van insecten

Het fotograferen van insecten is erg leuk, maar je moet er wel geduld voor hebben. Het beste moment is vroeg op de dag. Dan is het nog niet zo warm en zijn de insecten nog niet zo snel. Je kan dan makkelijker bij ze in de buurt komen om een foto te maken. Mijn favorieten insecten om te fotograferen zijn vlinders. Ze komen regelmatig op bezoek in de tuin en ik vind al die verschillende kleurtjes erg mooi. 

Fotograferen van bloemen en planten

Bloemen en planten fotograferen kan het hele jaar door, maar de lente is toch wel het beste moment. Dan komt alles weer tot leven. De krokussen laten zich overal weer zien, en de tulpen komen ook weer tevoorschijn. Maar ook in de herfst is er genoeg moois om vast te leggen. Denk bijvoorbeeld aan de velen paddenstoelen die je dan kan vinden in het bos.

Fotograferen van voorwerpen binnenshuis

Geen zin om naar buiten te gaan? Of is het oud hollandsch rot weer? Ga dan binnen aan de slag met verschillende voorwerpen. Macrofoto’s van alledaagse voorwerpen kunnen erg leuk zijn, helemaal als het daarna een raadsel is wat voor voorwerp je hebt gefotografeerd. Maar je kan ook een hele familie maken van wasknijpers en die in verschillende situaties fotograferen. 

Extra opties

Niet helemaal meer voor beginners, maar ik wil het wel genoemd hebben voor als je al wat verder bent met macrofotografie. 

Verlichting

Omdat je met macrofotografie vaak werkt met een snelle sluitertijd heb je veel licht nodig. Om meer licht te krijgen kan je gebruikt maken van verschillende flitsers. 

Focus Stacking

Soms red je het niet om met 1 foto alles zo scherp te hebben als je zou willen. Wat je dan kan toepassen is focus stacking. Hiermee voeg je meerdere foto’s samen die allemaal een ander scherpstelpunt hebben. Om uiteindelijk 1 volledig scherp onderwerp te hebben.