Fotografie voor beginners: stap voor stap leren fotograferen

Wil je beginnen met fotograferen? Dan kan er best veel op je af komen. Je wilt mooie foto’s maken, maar ondertussen moet je ook je camera leren kennen. Waar begin je dan?

Begin met wat je al hebt en maak foto’s van iets wat je leuk vindt. Oefen eerst met licht en de indeling van je foto. Pak daarna één instelling tegelijk. Hieronder leg ik je uit hoe je dat aanpakt.

Fotografie voor beginners: waar begin je?

Pak je camera en kies iets in huis of buiten om te fotograferen. Een plant, je huisdier of een bankje in het park is al genoeg. Het hoeft geen bijzonder onderwerp te zijn om ermee te kunnen oefenen.

Maak eerst een foto zoals je dat normaal zou doen. Kijk daarna eens goed. Wat wil je laten zien? Staat er iets in de achtergrond dat afleidt? Is je onderwerp scherp? Door zo naar je foto te kijken, ontdek je waar je mee kunt oefenen.

Heb je meteen een andere camera nodig?

Nee, begin gerust met wat je al hebt. Ook met een smartphone kun je oefenen met licht, standpunt en compositie. Heb je een camera waarop je zelf instellingen kunt kiezen? Dan kun je daar stap voor stap mee aan de slag.

Loop je later tegen een beperking aan, dan weet je ook beter wat je in een andere camera zoekt. Wil je daar meer over weten? Lees dan het artikel over een camera voor beginners.

Gratis fotografiecursus

Grip op je camera

Van de automatische stand naar meer controle. Leer je camera kennen in 7 korte videolessen met praktische opdrachten.

Start de gratis cursus
100% gratis Direct toegang Geen verplichtingen

Welke camera-instellingen leer je als eerste?

De drie basisinstellingen zijn sluitertijd, diafragma en ISO. Samen vormen ze de belichtingsdriehoek. Ze werken samen, maar hebben ieder een eigen functie. Je hoeft de getallen nog niet uit je hoofd te kennen. Probeer eerst te begrijpen wat je ermee verandert.

Sluitertijd: beweging scherp of juist zichtbaar

Met de sluitertijd bepaal je hoelang de sensor licht opvangt. Een korte sluitertijd helpt om beweging stil te zetten. Met een lange sluitertijd kun je beweging juist laten zien, bijvoorbeeld als lichtstrepen van auto’s.

Beweegt je onderwerp terwijl je de foto maakt? Dan kan het onscherp worden, ook als je goed hebt scherpgesteld. Lees hoe je een passende sluitertijd kiest.

Diafragma: hoeveel van je foto wordt scherp?

Het diafragma is de opening in je lens. Een laag f-getal, zoals f/2.8, hoort bij een grote opening. Daarmee kun je een wazige achtergrond krijgen. Een hoger f-getal, zoals f/8, hoort bij een kleinere opening en geeft onder dezelfde omstandigheden meer scherptediepte.

Hoe wazig de achtergrond wordt, hangt ook af van je lens en de afstanden tussen jou, je onderwerp en de achtergrond. In het artikel over diafragma leg ik dat verder uit.

ISO: als je licht tekortkomt

Is je foto te donker met de sluitertijd en het diafragma die je wilt gebruiken? Dan kun je de ISO-waarde verhogen. De camera verwerkt het signaal dan zo dat de foto lichter wordt. Je vangt daarmee geen extra licht op. Ruis kan wel duidelijker zichtbaar worden.

Probeer de ISO laag te houden als het kan, maar niet ten koste van alles. Aan een bewogen foto heb je weinig, ook als die op ISO 100 is gemaakt. Meer hierover lees je bij ISO instellen.

Met welke camerastand kun je beginnen?

Je hoeft niet meteen alles in de M-stand te doen. Met een halfautomatische stand kies je zelf de instelling die belangrijk is voor je foto. De camera helpt met de rest.

  • A of Av: diafragmavoorkeuze: je kiest het diafragma. Handig om te oefenen met een wazige achtergrond. Controleer wel of de camera geen te lange sluitertijd kiest.
  • S of Tv: je kiest de sluitertijd. Handig bij beweging. De camera kiest het diafragma binnen de mogelijkheden van je lens.
  • M: je kiest zelf sluitertijd en diafragma. ISO stel je ook zelf in, of je gebruikt Auto ISO als je camera dat ondersteunt.

In A/Av en S/Tv wordt ISO alleen automatisch aangepast als Auto ISO aanstaat. De precieze werking verschilt per camera. Kijk in je handleiding waar je dat instelt. Nikon geeft bijvoorbeeld uitleg over Auto ISO (Engels), met voorbeelden van de grenzen die je kunt instellen.

Welke stand past bij de foto die je wilt maken?

Wil je een bloem met een rustige, wazige achtergrond fotograferen? Begin dan met A/Av. Wil je een rennende hond scherp vastleggen? Kies S/Tv en begin met een korte sluitertijd. Het gaat erom dat je eerst bedenkt wat je wilt laten zien. Daarna kies je de instelling die daarbij helpt.

Bij een stilstaand onderwerp in daglicht kun je bijvoorbeeld in A/Av met f/5.6 en Auto ISO beginnen, als je lens en camera dat toelaten. Controleer de sluitertijd die je camera kiest en bekijk je foto vergroot. Wordt de foto bewogen? Zorg voor meer licht of kies een kortere sluitertijd. Dit is een oefeninstelling, geen vaste instelling voor iedere foto.

Hoe oefen je met scherpstellen?

Kies een onderwerp dat stilstaat en probeer zelf het scherpstelpunt erop te zetten. Maak je een portret? Let dan op de ogen. Kijk na het maken van de foto vergroot terug of de scherpte ook echt daar ligt.

Is de achtergrond scherp en je onderwerp niet? Dan is er waarschijnlijk op de verkeerde plek scherpgesteld. Is alles bewogen? Controleer dan ook de sluitertijd en hoe je de camera vasthoudt. Lees verder over scherpstellen met je camera.

Kijk ook naar het licht en je compositie

Je instellingen kunnen goed staan, terwijl de foto toch niet wordt wat je voor ogen had. Kijk daarom ook waar het licht vandaan komt. Zet een voorwerp eens bij een raam en fotografeer het van verschillende kanten. Wat gebeurt er met de schaduwen?

Probeer daarna hetzelfde onderwerp vanuit een ander standpunt. Ga door je knieën, stap opzij of kom wat dichterbij. Vaak maakt dat al veel verschil.

Compositie bij fotografie voor beginners: kikker uit het midden
Je onderwerp hoeft niet altijd in het midden te staan. Probeer verschillende plekken in beeld.

Bij de regel van derden zet je het onderwerp bijvoorbeeld op een snijpunt van het raster. Maak ook een foto met het onderwerp in het midden en vergelijk ze. Welke vind je sterker? Meer manieren om je foto in te delen vind je bij compositie.

Een eenvoudige fotografie-oefening voor thuis

  1. Zet een voorwerp op tafel, met wat ruimte tot de achtergrond.
  2. Maak drie foto’s vanuit verschillende standpunten.
  3. Kies de foto met de rustigste achtergrond.
  4. Maak die foto opnieuw met een laag en een hoger f-getal, als je camera dat toelaat.
  5. Vergelijk de foto’s. Wat verandert er achter je onderwerp? En is je onderwerp nog scherp?

Verander niet meteen alle instellingen. Als je één ding tegelijk aanpast, zie je beter wat die instelling doet. Weet je achteraf niet meer welke instellingen je gebruikte? In de EXIF-gegevens van je foto kun je bijvoorbeeld sluitertijd, diafragma en ISO terugzoeken.

Welke beginnersfouten kun je voorkomen?

Alles tegelijk veranderen. Dan weet je achteraf niet welke aanpassing hielp. Verander één instelling en maak opnieuw een foto.

Alleen op het kleine scherm kijken. Een foto lijkt daarop al snel scherp. Zoom in op je onderwerp en controleer waar de scherpte ligt.

Alleen op de instellingen letten. Kijk ook langs de randen van je beeld. Een tak door een hoofd of een drukke achtergrond los je vaak op door een stap opzij te doen.

Te snel nieuwe spullen kopen. Zoek eerst uit waarom een foto niet lukt. Soms heb je vooral een andere instelling, ander licht of wat oefening nodig.

Moet je als beginner in RAW fotograferen?

Dat hoeft niet. Met JPEG kun je prima oefenen en je foto’s direct gebruiken. Een RAW-bestand geeft meer ruimte om achteraf te bewerken, maar de bestanden zijn groter en je moet ze nog verwerken. Kies wat bij je past. Beginnen met fotograferen is al genoeg om mee bezig te zijn.

Verder leren met je eigen camera

Blijf vooral oefenen met onderwerpen die je leuk vindt. Gaat iets niet zoals je wilt? Pak er dan één onderdeel uit, bijvoorbeeld scherpstellen of sluitertijd.

Wil je de basis rustig doorlopen met uitleg en opdrachten? Dan kun je verder met de online fotografie cursus voor beginners. Zo oefen je stap voor stap met je eigen camera.

Related Articles