Wat is sluitertijd en welke sluitertijd kies je?

Fotografeer je iemand die beweegt en wordt de foto steeds wazig? Kijk dan eens naar je sluitertijd. Hoe langer de camera licht opvangt, hoe meer beweging er in die tijd in je foto terecht kan komen.

Met de sluitertijd bepaal je hoelang je camera licht opvangt. Je kunt beweging daarmee stilzetten, maar ook juist laten zien. Ik leg je uit hoe dat werkt en hoe je zelf een passende sluitertijd kiest.

Wat is sluitertijd?

Sluitertijd is de tijd waarin de sensor licht opvangt voor een foto. Je noemt het ook belichtingstijd. Op je camera zie je die tijd meestal als een breuk, bijvoorbeeld 1/250. Dat is een tweehonderdvijftigste van een seconde.

Bij een breuk betekent een groter getal achter de streep een kortere tijd. 1/1000 is dus korter dan 1/100. Zie je 2 seconden of 2″ staan? Dan gaat het om twee hele seconden. Dat is een behoorlijk lange sluitertijd als je uit de hand fotografeert.

Wat doet een korte of lange sluitertijd?

Een korte sluitertijd om beweging stil te zetten

Bij een korte sluitertijd heeft je onderwerp weinig tijd om tijdens de opname te bewegen. Dat helpt bij sport, spelende kinderen en vliegende vogels. Hoe snel je moet gaan, hangt af van de beweging, je afstand en hoe groot het onderwerp in beeld staat.

Een korte sluitertijd laat bij hetzelfde diafragma minder licht binnen. Je hebt daarom voldoende licht, een grotere diafragmaopening of een hogere ISO nodig.

Een lange sluitertijd om beweging te laten zien

Met een lange sluitertijd wordt beweging zichtbaar. Denk aan lichtstrepen van auto’s of stromend water dat een zachte waas wordt. De onderdelen die stilstaan, wil je daarbij vaak wel scherp houden. Zet je camera dan stevig op een statief. Gebruik bij een stilstaande opstelling een zelfontspanner of afstandsbediening om beweging door het indrukken van de knop te beperken.

Wil je dit in het donker proberen? Bij nachtfotografie lees je ook waar je op moet letten bij de opstelling en het scherpstellen.

Welke sluitertijd kies je per situatie?

Onderstaande tijden kun je gebruiken om te beginnen. Maak een foto en bekijk die vergroot. Zie je nog beweging die je niet wilt? Kies dan een kortere tijd. Je onderwerp, lens en manier van fotograferen bepalen wat er nodig is.

Een stilstaand portret en een rennend kind vragen dus om een andere aanpak. Voor meer uitleg over actie lees je het artikel over sportfotografie en instellingen.

Welke sluitertijd kun je uit de hand gebruiken?

Daar is geen vaste tijd voor. Hoe verder je inzoomt, hoe duidelijker een kleine beweging van je camera zichtbaar kan worden. Ook je houding, de beeldstabilisatie en de resolutie van je camera spelen mee.

Een bekende vuistregel is ongeveer 1 gedeeld door de brandpuntsafstand. Bij 50 mm kom je dan rond 1/50 seconde uit. Zie dat als een beginpunt voor een stilstaand onderwerp, niet als een garantie. Bij een camera met cropsensor, veel pixels of een onrustige houding kan een kortere tijd nodig zijn.

Beeldstabilisatie kan helpen tegen beweging van je camera. Een rennend kind wordt daar niet door stilgezet. Daarvoor blijft een korte sluitertijd nodig. Lees ook hoe je je camera stevig vasthoudt.

Moet je bewegende onderwerpen altijd stilzetten?

Nee. Wil je juist snelheid laten zien, dan kan wat beweging goed werken. Bij meetrekken beweeg je de camera mee met je onderwerp. Je probeert het onderwerp scherp te houden, terwijl de achtergrond strepen krijgt. Dat vraagt oefening. Begin dus eerst met het verschil tussen een korte en een lange sluitertijd.

Hoe stel je de sluitertijd in?

Zet je camera op S of Tv. Dit is de sluitertijdvoorkeuze. Jij kiest de tijd en de camera zoekt daar een diafragma bij. Met het instelwiel verander je de sluitertijd. Welk wiel dat is, verschilt per camera.

ISO kun je zelf instellen of aan de camera overlaten met Auto ISO. Dat moet wel aanstaan. De camera verandert ISO niet vanzelf omdat je S of Tv kiest.

Knippert het diafragmagetal of geeft je camera een waarschuwing? Dan kan de gekozen combinatie buiten de mogelijkheden vallen. Kijk in de handleiding wat de melding betekent. Bij te weinig licht kun je bijvoorbeeld ISO verhogen, meer licht opzoeken of een langere tijd kiezen als je onderwerp dat toelaat.

In de Canon-handleiding voor de Tv-stand op de EOS R5 (Engels) zie je een voorbeeld van deze bediening en de waarschuwing bij te weinig licht. De knoppen kunnen op jouw camera anders zijn.

Sluitertijd instellen in vier stappen

1. Kies S of Tv en zet voor deze oefening Auto ISO aan, als je camera dat ondersteunt.
2. Kies een sluitertijd die past bij de beweging. Bij iemand die rustig loopt kun je bijvoorbeeld met 1/250 seconde beginnen.
3. Stel scherp op je onderwerp en maak een foto. Gebruik continue autofocus als de afstand tot je onderwerp verandert.
4. Bekijk de foto vergroot. Nog bewogen? Kies een kortere sluitertijd. Te donker? Controleer of de camera de grens van diafragma of Auto ISO heeft bereikt.

Zie je alleen 250 op het scherm? Dat kan 1/250 seconde betekenen. Controleer hoe jouw camera breuken en hele seconden weergeeft, zodat je niet per ongeluk een veel langere tijd kiest.

Waarom wordt de foto donker bij een korte sluitertijd?

Je camera heeft minder tijd om licht op te vangen. In S/Tv kan hij de lens verder openen, maar niet verder dan de grootste diafragmaopening van je lens. Is die grens bereikt, dan kan je foto donker blijven.

Controleer daarom het diafragma en de ISO. Een hogere ISO kan helpen om de foto lichter weer te geven, maar vangt zelf geen extra licht op. Bij weinig licht kan er ook meer ruis zichtbaar worden. In het artikel over ISO lees je hoe je daarmee omgaat.

Is je foto bewogen of verkeerd scherpgesteld?

Zie je streepjes of een soort dubbel beeld langs de randen? Dan kan er beweging zijn geweest. Is de achtergrond scherp, maar je onderwerp niet? Controleer dan waar je hebt scherpgesteld.

Beide problemen kunnen ook tegelijk voorkomen. Een kortere sluitertijd lost verkeerd scherpstellen niet op. Lees hoe je dat controleert in het artikel over scherpstellen met je camera.

Hoe maak je overdag een foto met lange sluitertijd?

Overdag is er soms te veel licht om de sluiter lang open te laten. Met een grijsfilter kun je licht tegenhouden en daardoor een langere tijd gebruiken. Hoe sterk het filter moet zijn, hangt af van het licht en de sluitertijd die je wilt bereiken.

Daarover lees je meer bij lange sluitertijd met een grijsfilter. Volg bij gebruik op een statief het stabilisatieadvies voor jouw camera en lens.

Helpt de burststand om beweging scherp te krijgen?

Met de burststand maak je meerdere foto’s achter elkaar. Daarmee vergroot je de kans op een goed moment, bijvoorbeeld als een vogel wegvliegt. De sluitertijd per foto wordt er niet vanzelf korter door. Staat die te lang, dan kun je dus een hele serie bewogen foto’s krijgen.

Kies eerst de sluitertijd en autofocus die je nodig hebt. Gebruik de burststand daarna als hulpmiddel voor het juiste moment.

Zelf oefenen met sluitertijd

Fotografeer eens iemand die een paar keer dezelfde route loopt. Kies S/Tv en maak een foto op 1/60, 1/250 en 1/1000 seconde. Gebruik Auto ISO als je camera dat ondersteunt en houd de belichting in de gaten.

Vergelijk de handen en voeten op de foto’s. Waar zie je nog beweging? Noteer bij iedere foto de sluitertijd en kijk ook naar de ISO. Je kunt deze instellingen achteraf terugvinden in de EXIF-gegevens. Met dezelfde hoeveelheid licht moet de camera bij een kortere tijd ergens anders ruimte vinden. Zo zie je meteen hoe de instellingen samenwerken.

Beweegt je onderwerp op alle foto’s nog te veel? Probeer dan 1/2000 seconde, als er voldoende licht is. Wil je juist meer beweging zien, ga dan terug naar een langere tijd. Zo leer je zelf kiezen, in plaats van één getal uit je hoofd te leren.

Wil je ook beter begrijpen hoe sluitertijd samenwerkt met diafragma en ISO? Lees dan verder over de belichtingsdriehoek. In de online fotografie cursus kun je met uitleg en opdrachten verder oefenen.