Gouden en blauwe uur: wanneer ga je fotograferen?

Je staat op een mooie plek, maar het licht is nog niet wat je zoekt. Rond zonsopkomst en zonsondergang kan dat snel veranderen. Het gouden uur geeft vaak warm direct licht; tijdens het blauwe uur is de zon onder de horizon en zie je vooral het licht van de schemering.

Inhoud van dit artikel

Wat is het verschil tussen het gouden en blauwe uur?

Tijdens het gouden uur staat de zon laag boven de horizon. Als het licht je onderwerp bereikt, kan dat warme kleuren en lange schaduwen geven. Tijdens het blauwe uur staat de zon onder de horizon. De lucht kan dan een diepe blauwe kleur krijgen, mooi tegenover warm kunstlicht in een stad.

De naam “uur” is geen vaste tijdsduur. Hoe lang deze perioden duren, verschilt per datum en locatie. Bewolking, een heuvel of gebouwen kunnen bovendien bepalen of je het verwachte licht op jouw onderwerp ziet.

Molen bij laagstaande zon, foto door Petra
Foto gemaakt door Petra

Wanneer is het gouden uur?

In de ochtend valt het gouden uur na zonsopkomst; in de avond vóór zonsondergang. Er bestaat geen kloktijd die voor iedere dag geldt. Kijk daarom naar de tijden voor je eigen locatie en datum.

De tijd van zonsondergang vertelt niet waar het licht vandaan komt. Bepaal ook de richting. Een gebouw kan je onderwerp al eerder in de schaduw zetten. Bij zonsondergang fotograferen vind je meer uitleg over die voorbereiding.

Ga ruim vóór het verwachte moment kijken. Dan kun je je compositie kiezen voordat het licht snel verandert.

Wanneer is het blauwe uur?

Het blauwe uur valt vóór zonsopkomst en na zonsondergang. In de avond kun je dus eerst het warme licht vastleggen en daarna blijven voor de schemering. In de ochtend is die volgorde andersom.

Let in een stad op de verhouding tussen de lucht en de lampen. Soms is het mooiste moment juist wanneer de verlichting al aan is en de lucht nog niet heel donker. Maak meerdere foto’s terwijl die verhouding verandert.

Een exacte minutenplanning is een hulpmiddel, geen belofte over het weer of het zichtbare licht. Controleer de omstandigheden ter plaatse.

Gratis fotografiecursus

Grip op je camera

Van de automatische stand naar meer controle. Leer je camera kennen in 7 korte videolessen met praktische opdrachten.

Start de gratis cursus
100% gratis Direct toegang Geen verplichtingen

Hoe bereid je je locatie voor?

  1. Kies wat je wilt fotograferen: een landschap, een gebouw of een persoon.
  2. Controleer opkomst- of ondergangstijd én de richting van de zon.
  3. Zoek een toegankelijke plek en bepaal hoe je veilig terugkomt als het donker wordt.
  4. Bekijk de achtergrond en mogelijke reflecties alvast.
  5. Neem een volle accu en waar nodig een statief mee.

Een statief is vooral nuttig als je een stil onderwerp met een lange sluitertijd wilt fotograferen. Het is niet voor ieder portret nodig en het voorkomt geen beweging van je onderwerp.

Voorbeeld van het gouden uur, foto door Ivonne
Foto gemaakt door Ivonne

Welke instellingen kies je bij het gouden uur?

Begin bij je onderwerp. Voor een stil landschap kun je bijvoorbeeld f/8 als startpunt proberen en een passende sluitertijd kiezen. Voor een portret kan een grotere opening, zoals f/2.8 of f/4, helpen om de achtergrond rustig te houden. Controleer of genoeg van het gezicht scherp is.

De waarden zijn geen garantie op scherpte. Ook je scherpstelpunt en de afstanden tellen mee. Lees daarover verder bij scherptediepte.

Werk je tegen het licht in, controleer dan het gezicht en de lichte delen in de lucht. Je kunt je standpunt veranderen, licht laten terugkaatsen met een reflectiescherm of bewust een silhouet maken. Let ook op lens flare als de zon in of vlak buiten beeld staat.

Welke instellingen kies je bij het blauwe uur?

Bij een stil stadsgezicht kun je met een lage ISO, een passend diafragma en een langere sluitertijd beginnen. Gebruik ondersteuning als je die sluitertijd niet scherp uit de hand kunt vasthouden.

Fotografeer je mensen, dan moet de sluitertijd ook hun beweging aankunnen. Verhoog dan liever ISO dan dat je alleen voor een lage ISO een bewogen portret maakt. Controleer het resultaat op de ogen.

Voor stervormige lampen kun je een kleinere diafragmaopening proberen. Het effect verschilt per lens. Een heel hoog f-getal kan door diffractie ook detail zachter maken; het is dus een keuze, geen verplichte instelling.

Wil je beweging gebruiken, lees dan ook over lichtstrepen van auto’s en nachtfotografie.

Hoe voorkom je teleurstelling over kleur en licht?

Laagstaande zon is niet automatisch zacht licht. Direct zonlicht kan nog steeds harde schaduwen geven. Kijk op het gezicht of in je landschap waar de lichte en donkere delen zitten. Draai jezelf of je onderwerp eens een klein stukje.

Bij het blauwe uur kan automatische witbalans de sfeer per foto anders weergeven. Wil je een reeks vergelijken, probeer dan een vaste witbalans. Fotograferen in RAW geeft meer ruimte om die kleur later te kiezen, maar herstelt geen uitgebleekte hooglichten.

Kijk ook achter je. De lucht tegenover de zon en het licht op je onderwerp kunnen minstens zo interessant zijn als de zon zelf.

Oefening: fotografeer hetzelfde beeld tijdens de overgang

Kies een stil onderwerp en maak vanaf dezelfde plek verschillende opnamen rond zonsondergang. Laat telkens een paar minuten tussen de foto’s. Houd je uitsnede gelijk, maar pas de belichting aan als het donkerder wordt.

Vergelijk daarna de kleur van de lucht, de schaduwen en de verhouding tot eventuele lampen. Kijk bij de EXIF-gegevens welke instellingen nodig waren. Maak ook één andere compositie, zodat je niet alleen op de veranderende lucht blijft letten.

Veelgestelde vragen over het gouden en blauwe uur

Duurt het altijd een uur? Nee. De duur hangt af van locatie en seizoen. Gebruik actuele tijden voor de plek waar je gaat fotograferen.

Is bewolking altijd ongunstig? Nee. Wolken kunnen kleur en structuur geven, maar kunnen direct zonlicht ook tegenhouden. Pas je verwachting aan wat er werkelijk te zien is.

Moet ik een speciale lens hebben? Nee. Begin met wat je hebt en kies je standpunt daarbij. Voor een landschap kan een andere beeldhoek passen dan voor portretfotografie.

Related Articles